Chiêm bái Đền Cờn Nghệ An: Ngôi đền linh thiêng bậc nhất xứ Nghệ

Đền Cờn Nghệ An là một trong những công trình tâm linh đóng vai trò quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người dân bản địa. Ngôi đền cổ cũng thu hút nhiều du khách thập phương ghé thăm chiêm ngưỡng kiến trúc, chiêm bái và tìm hiểu những câu chuyện lịch sử - văn hóa thú vị.

Đền Cờn Nghệ An là công trình tâm linh đóng vai trò quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người dân. Ảnh: doo_hea

1. Đôi nét về đền Cờn Nghệ An

Đền Cờn có vị trí nằm trên gò Diệc, gần với cửa biển Lạch Cờn của làng Phương Cần, phường Quỳnh Mai (tức xã Quỳnh Phương, thị xã Hoàng Mai cũ), tỉnh Nghệ An.

Tại xứ Nghệ có một câu nói “nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng” – nhằm ám chỉ đền Cờn là một trong những địa điểm tâm linh quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người dân bản địa. Theo sử sách, ngôi đền tồn tại từ triều đại Nhà Trần, là nơi thờ tự của Tứ vị Thánh Nương bao gồm Thái hậu Dương Nguyệt Quả, bà nhũ mẫu và hai nàng công chúa Triệu Nguyệt Khiêu và Triệu Nguyệt Hương.

Đền Cờn được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1993. Ảnh: _thamthuyduong_

Vẻ đẹp của ngôi đền cổ nổi tiếng xứ Nghệ. Ảnh: hang19.11

Vào năm 1993, công trình cổ đền Cờn Nghệ An được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Ngày nay, ngôi đền hằng năm vẫn thu hút đông du khách ghé thăm tham quan chiêm ngưỡng kiến trúc, chiêm bái, tham gia lễ hội cũng như tìm hiểu những câu chuyện lịch sử - văn hóa thú vị.

Đền Cờn thu hút đông du khách ghé thăm vãn cảnh, chiêm bái và tìm hiểu lịch sử - văn hóa. Ảnh: nklinhdayy

2. Hướng dẫn di chuyển đến đền Cờn Nghệ An

Di chuyển đến đền Cờn Nghệ An tương đối dễ dàng. Ngôi đền nằm gần trung tâm thị xã Hoàng Mai cũ, bạn có thể đi theo hướng dẫn sau:

• Từ trường THPT Hoàng Mai, bạn đi theo đường Trần Định về hướng Quỳnh Phương.
• Sau khi qua cầu, bạn rẽ trái vào Đoàn Nhữ Hài rồi tiếp tục rẽ trái vào Phương Cần.
• Bạn đi thêm một đoạn đến bờ kè ven sông thì thì rẽ trái vào đường Hoàng Sa. Từ đây nhớ chú ý quan sát, đền Cờn Nghệ An tọa lạc ở khu vực cửa sông.

Bạn nên kết hợp hỏi đường người dân địa phương trong quá trình di chuyển để tránh lạc đường. Ngoài ra, nếu không giỏi trong việc tìm đường thì nên đi xe ôm, taxi.

Du khách dễ dàng di chuyển đến đền Cờn Nghệ An. Ảnh: thuylinhhh.09

3. Khám phá các hoạt động du lịch gắn liền với đền Cờn Nghệ An

3.1. Tìm hiểu câu chuyện lịch sử của đền Cờn Nghệ An

Đền Cờn xứ Nghệ gắn liền với câu chuyện lịch sử vào năm Triệu Bảo thứ nhất 1279. Sau thất bại của trận chiến Tống - Nguyên, vua Tống Đế Bình tự vẫn, thái hậu Dương Nguyệt Quả cùng hai vị công chúa và nhũ mẫu tự vẫn theo ông, sau đó trôi dạt về cửa Cờn. 4 vị được người dân khu vực này đưa lên bờ, chôn cất và lập bàn thờ tại ngôi đền.

Đến năm Hưng Long thứ 19, vua Trần Anh Tông trong chuyến vi hành thì đến nghỉ chân tại cửa Cờn. Tại đây, vua được một vị nữ thần báo mộng muốn giúp ông đánh giặc. Tỉnh dậy, vua lập tức họp bàn với các bô lão và biết được câu chuyện sự tích về đền Cờn Nghệ An. Vua sau đó lập kế hoạch đánh giặc giành được chiến thắng lẫy lừng. Để tưởng nhớ công ơn của 4 vị tại đền Cờn, vua đã làm lễ sắc phong 4 vị thành Đại Càn quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh Nương. Ngôi đền cũng được cho tu sửa và xây dựng khang trang hơn xưa.

Đền Cờn Nghệ An là nơi thờ cúng 4 vị thành Đại Càn quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh Nương. Ảnh: phamvan_thuy

Một giai thoại nổi tiếng khác cũng gắn liền với đền Cờn là chiến thắng của vua Lê Thánh Tông khi đi dẹp loạn ở phương Nam. Ông cũng được Tứ vị Thánh Nương phù trợ trong suốt quá trình chiến đấu. Sau đó, vua Lê Thánh Tông cho tiến hành trùng tu ngôi đền như một cách báo ơn 4 vị.

Đến thế kỷ XVIII, vua Quang Trung ban tặng cho ngôi đền những mỹ từ như Hàm Hoằng Quang Đại hay Hàm Chương Tiết Liệt để tưởng nhớ công lao to lớn của 4 vị trong quá trình phù trợ vua giữ nước.

Người dân chiêm bái, tổ chức lễ hội tại đền hàng năm. Ảnh: Báo Thanh tra Việt Nam

3.2. Chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiến trúc của ngôi đền cổ

Đền Cờn Nghệ An là công trình mang đậm dấu ấn kiến trúc đặc trưng giai đoạn cuối thời Lê - đầu thời Nguyễn. Vị trí ngôi đền tọa lạc được đánh giá là sơn thủy hữu tình khi có phần lưng tựa núi và mặt hướng về cảnh quan biển thơ mộng.

Kết cấu đền Cờn được chia thành 2 khu vực: đền Cờn Trong và đền Cờn Ngoài:

- Đền Cờn Trong: Đền Cờn Trong gồm các công trình kiến trúc tiêu biểu là tòa Nghi môn, Chính điện, Trung điện, Hạ Điện và tòa ca vũ. Mỗi tòa sẽ thờ tự những vị thần khác nhau: Hạ điện thờ Ngũ Vị Tôn Ông và Tứ Phủ Quan Hoàng, Thượng điện thờ Mộc Thần, Tứ Vị Thánh Nương và Cốc Thần, Trung điện thờ Tam Tòa Thánh Mẫu. Diện tích đền Cờn Trong tuy không quá lớn nhưng lại được thiết kế vô cùng công phu, thể hiện rõ nét qua các đường nét chạm khắc tinh xảo, tỉ mỉ.

- Đền Cờn Ngoài: Cách đền Cờn Trong khoảng 1 km, đền Cờn Ngoài cũng là một điểm đến không thể bỏ lỡ trong chuyến du lịch Nghệ An. Ngôi đền được cho là xây dựng từ những năm 1470 và đến nay vẫn giữ gìn gần như nguyên vẹn kết cấu mặt bằng độc đáo hình chữ Đinh với 3 gian nhỏ và 1 hậu cung phía sau. Ngôi đền cổ hiện là nơi thờ tự vua quan nhà Tống gồm Lục Tú Phú, Tống Đế Bính và Trương Thế Kiệt.

Đền Cờn mang đậm dấu ấn kiến trúc đặc trưng giai đoạn cuối thời Lê - đầu thời Nguyễn. Ảnh: hagnken

Ngôi đền hiện nay vẫn giữ gìn gần như nguyên vẹn kiến trúc cổ ấn tượng. Ảnh: oanh_thiii22

Ngôi đền tọa lạc tại vị trí sơn thủy hữu tình. Ảnh: _thamthuyduong_

Bên cạnh kiến trúc thì một điều khiến đền Cờn Nghệ An trở nên đặc biệt là nơi đây hiện vẫn còn lưu giữ rất nhiều hiện vật quý giá.

Đền Cờn Trong hiện đang lưu giữ khoảng 142 hiện vật cổ như chuông đồng đúc và các bia đá từ năm 1952, 28 bức tượng đá, đồ chế tác bằng ngà và đồng…Còn tại đền Đờn Ngoài hiện vẫn còn nhiều tác phẩm cổ ấn tượng như 2 bức tượng Chăm, đôi voi bằng đá, 2 tượng quan hậu…

Ngôi đền hiện vẫn còn lưu giữ rất nhiều hiện vật quý giá. Ảnh: phuongnam.vanhoavaphattrien

Đền Cờn hiện đang lưu giữ khoảng 142 hiện vật cổ như chuông đồng đúc và các bia đá từ năm 1952...Ảnh: phuongnam.vanhoavaphattrien

3.3. Tham gia lễ hội đền Cờn hàng năm

Lễ hội đền Cờn xứ Nghệ diễn ra vào ngày 19 – 21 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Đây là hoạt động nhằm thể hiện sự biết ơn, lòng thành kính của người dân đối với các vị thần linh thiêng, đồng thời mang ý nghĩa cầu mưa thuận gió hòa, hạnh phúc sung túc cho năm mới.

Lễ hội đền Cờn diễn ra vào ngày 19 – 21 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Ảnh: Văn hóa Nghệ An

Lễ hội đền Cờn Nghệ An gồm 2 phần chính là phần lễ và phần hội. Trong suốt khoảng thời gian lễ hội diễn ra sẽ có rất nhiều hoạt động mang đậm nét văn hóa truyền thống được tổ chức như lễ cầu ngư, lễ hợp tế, lễ yết vị… Và đặc biệt nhất phải kể đến các trò chơi dân gian thú vị là đánh thẻ cờ, đẩy gậy, đua thuyền…cùng các màn trình diễn hát tuồng, chầu văn đặc sắc.

Đua thuyền là hoạt động sôi nổi thu hút nhiều du khách đến xem. Ảnh: VinWonders

4. Những điều du khách cần lưu ý khi ghé thăm đền Cờn Nghệ An

Ghé thăm đền Cờn Nghệ An, đừng quên lưu ý những thông tin quan trọng sau bạn nhé:

- Khi ghé thăm đền Cờn, bạn nên chú ý lựa chọn trang phục kín đáo, lịch sự.

- Chú ý các biển báo, nội quy của đền. Chỉ chụp ảnh tại các khu vực cho phép.

- Chú ý không nói chuyện quá to tiếng, gây mất trật tự làm ảnh hưởng đến bầu không khí thanh tịnh tại đền.

- Không hút thuốc, không đi giày dép trong khu vực thờ cúng linh thiêng.

- Khi đi vào đền nên chú ý đi vào bằng cửa phụ.

- Nếu bạn muốn chiêm bái ở đền Cờn Nghệ An thì có thể tham khảo các mâm lễ vật sau:

• Lễ chay: Mâm lễ thường gồm hoa quả, hương, trà, bánh kẹo…
• Lễ mặn: Mâm lễ sẽ có giò chả, thịt lợn, thịt gà…được nấu chín.
• Lễ đồ sống: Mâm lễ này thường có 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối, 5 quả trứng vịt sống, 2 quả trứng gà sống, tiền/vàng mã…
• Cỗ mặn sơn trang: Mâm lễ gồm chanh, bún ớt, cua, ốc…
• Lễ thờ Cô, thờ Cậu: Mâm lễ thường bao gồm hương hoa, nón áo, gương lược, oản, hoa quả…

- Một số địa điểm nổi tiếng khác ở Nghệ An mà bạn có thể tham khảo cho lịch trình: du lịch làng Sen quê Bác Nghệ An, bãi Lữ, hồ Xuân Dương, đền Cuông, vườn quốc gia Pù Mát …

Bạn cần chú ý mặc trang phục kín đáo khi ghé thăm đền Cờn Nghệ An. Ảnh: iammiina

Đền Cờn Nghệ An là điểm đến du lịch khám phá lịch sử - văn hóa thú vị được nhiều người lựa chọn khám phá. Nếu bạn dự định ghé thăm tọa độ tôn giáo nổi tiếng xứ Nghệ này trong năm nay thì đừng quên tham khảo những thông tin hữu ích trong bài nhé.

Thu Hằng